जागतिक मधुमेह दिन

या आठवड्यात खाद्यप्रेमींनी लक्षात घ्यावेत असे दोन दिवस आहेत. १४ नोव्हेंबर हा दिवस जागतिक मधुमेह दिन म्हणून पाळला जातो. तर आज म्हणजे १६ नोव्हेंबर हा दिवस राष्ट्रीय फास्ट फूड दिवस म्हणून पाळला जातो. हे दोन्ही दिवस परस्परविरोधी गोष्टींसाठी पाळले जातात. मधुमेह टाळायचा असेल तर फास्ट फूड टाळणं हिताचं असतं. पण त्याचबरोबर जिभेची आवड पुरवायची असेल तर फास्ट फूड खाल्लं जातंच.

मधुमेह हा एक दबक्या पावलांनी येणारा आजार आहे. मधुमेहाचा एक प्रकार हा जीवनशैलीमुळे उद्भवणारा आहे. मधुमेहाचे मुख्यत्वे दोन प्रकार आहेत. टाइप १ मधुमेह. या प्रकारात शरीरात चयापचयासाठी आवश्यक अशा इन्सुलिनची निर्मितीच होत नाही. स्वादुपिंड किंवा पॅनक्रिआ ही ग्रंथी शरीरात इन्सुलिनची निर्मिती करत असते. पण काही कारणांनी जेव्हा ही निर्मिती होत नाही तेव्हा मधुमेह उद्भवतो. या प्रकारात इन्सुलिन टोचून घेणं गरजेचं ठरतं. या आजारात शरीरातल्या साखरेकडे सतत लक्ष ठेवून इन्सुलिनचा डोस कमीजास्त करावा लागतो.

टाइप २ मधुमेह हा जीवनशैलीमुळे उद्भवणारा आजार आहे. तो टाळता येऊ शकतो. हा मधुमेह कशामुळे होतो? तर हा मधुमेह बैठी जीवनशैली, व्यायामाचा अभाव, जंक फूडचं सेवन, वाढलेलं वजन यामुळे होतो. टाइप १ मधुमेह टाळता येत नाही. त्यामुळे तो विषय आपण बाजूला ठेवू. पण हा प्रकार टाळणं सहज शक्य आहे. त्यासाठी काय करावं लागेल याबद्दल मी आज या पोस्टमध्ये सांगणार आहे.

वर म्हटलं तसं बैठी आणि आळशी जीवनशैली ही याला कारणीभूत असते. तेव्हा सगळ्यात आधी जितकं शक्य आहे तितकं सक्रिय राहण्याचा प्रयत्न करा. जी-जी कामं चालत जाऊन करता येऊ शकतात ती वाहन न घेता चालत जाऊन करा. शक्य तितके जिने चढा आणि उतरा. व्यायामाचा सगळ्यात सोपा आणि स्वस्त प्रकार म्हणजे चालणं आहे. आणि चालणं हे कुठल्याही वयात सहज करता येईल असा व्यायाम प्रकार आहे. गती आणि अंतर आपापल्या क्षमतेपेक्षा कमीजास्त करता येऊ शकतं. पन्नाशीपर्यंतच्या आणि कुठलेही मोठे आजार नसलेल्या माणसांना रोज ५ किलोमीटर चालणं सहज शक्य आहे. यातही तुम्ही सकाळी अर्धं आणि संध्याकाळी अर्धं असं करू शकता. किंवा दिवसभरात १०-१० मिनिटं तीन-चारदा चालू शकता. थोडक्यात हे करणं अगदीच सोपं आहे. जे लोक दिवसभर कामासाठी बाहेर असतात ते ऑफिसमध्ये वेळ काढून चालू शकतात किंवा ऑफिसहून येताना वाहन अर्ध्यावर सोडून चालत येऊ शकतात.

चालण्याशिवाय धावणं, पोहणं, नाचणं, सायकल चालवणं यासारखे हृदयाला व्यायाम देणारे म्हणजे एरोबिक व्यायामप्रकार मधुमेह टाळण्यासाठी आणि झाला असेल तर नियंत्रित ठेवण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. रोज आपण किती व्यायाम करतो याची नोंद टेवण्यासाठी मोबाईलवर अनेक apps उपलब्ध आहेत. त्यांच्यावर आपण रोजची नोंद सहज ठेवू शकतो. शिवाय चालताना निसर्गाचा फार मोठा आनंद मिळतो.

मी स्वतः गेली अनेक वर्षं म्हणजे कॉलेजमध्ये असल्यापासून नियमितपणे चालते. औरंगाबादच्या आमच्या घरापासून विद्यापीठ साधारण ६ किलोमीटर दूर होतं. मी अनेकदा एकटी मजेत चालत यायचे. लग्नानंतर साधारण २००० च्या सुमाराला निरंजनला कोलेस्टरॉल डिटेक्ट झालं. त्यानंतर रोज चालायला जायला लागलो. तरी २००३ मध्ये निरंजनची अँजिओप्लास्टी झाली. मग मात्र आम्ही जीवनशैली फारच बदलली. आता भरपूर चालणं हा आमच्या जीवनशैलीचा अविभाज्य भाग झालेला आहे.

माझ्या आईच्या माहेरी डायबेटिसची स्ट्राँग हिस्टरी आहे. माझ्यातही ते जीन्स असणारच. होणं न होणं आपल्या हातात नसतं. पण मी तो होणं लांबवू शकते किंवा झालाच तर नियंत्रणात ठेवू शकते. सध्या मी दिवसाला ६-७ किलोमीटर चालण्याचा प्रयत्न करते. सकाळी वॉकला निघाल्यावर ५ किलोमीटर आणि जमल्यास परत संध्याकाळी थोडं चालतेच.

टाइप २ मधुमेह होण्यात जंक फूडचा मोठा हात आहे. जंक फूड किंवा फास्ट फूड ही पहिल्या महायुदधानंतर जगाला मिळालेली देणगी आहे. रस्ता प्रवासात पटकन हातात घेऊन खाता येईल अशा पदार्थांचा विचार या काळात केला गेला. त्यातला सगळ्यात पहिला प्रकार होता हॅम्बर्गर किंवा बर्गर. नंतर नंतर या प्रकारानं इतका जोर धरला की गेल्या काही वर्षांत जंक फूडचा प्रसार रोखण्यासाठी अनेक शैक्षणिक संस्था, वैद्यकीय संस्था सरसावल्या आहेत. मुलांना शाळेच्या डब्यात घरी केलेले पदार्थच द्यावेत. छोट्या सुटीच्या टिफिनमध्ये फळं किंवा काकडी गाजरासारख्या कच्च्या भाज्या द्याव्यात अशी सक्ती अनेक शाळा करताना दिसतात.

फास्ट फूड डे हा खरंतर आपल्या आवडीचं फास्ट फूड खाऊन साजरा केला जातो. पण आपण असं करायला काय हरकत आहे की या दिवसाचं स्मरण म्हणून महिन्यातल्या फक्त दर १६ तारखेला आपल्या आवडीचं फास्ट फूड खायचं पण इतर दिवशी मात्र सकस, आरोग्यदायी अन्न खायचं. फास्ट फूडमध्ये काय काय येतं? तर फास्ट फूडमध्ये बर्गर, चिप्स, वेफर्स, नूडल्स असे पदार्थ येतात.

घरी स्वयंपाक केला तर आपल्या सोयीनं आपण या पदार्थांमध्ये काही बदल करून ते जास्तीत जास्त आरोग्यदायी बनवू शकतो. जसं की पावभाजी करताना खूप जास्त बटाटा घालण्याऐवजी त्यात फ्लॉवर, वाटाणा, टोमॅटोबरोबर थोडं गाजर-फरसबी अशा भाज्या वापरू शकतो. मॅश केल्यानं आणि पावभाजी मसाल्याच्या स्वादामुळे या भाज्या वापरल्याचं लक्षातही येत नाही. किंवा नूडल्स करताना नूडल्सच्या बरोबरीनं भाज्या घातल्या तर ते मस्तच लागतात. मॅगीसारखे रेडीमेड मसाले असलेले नूडल्स वापरण्याऐवजी जर तुम्ही साधे नूडल्स विकत आणले आणि त्यात भाज्या घातल्यात तर उत्तम नूडल्स होतात. तसंच पास्ता करतानाही त्यात ब्रोकोली,फ्लॉवर,गाजर,कॉर्न,मश्रूम्स अशा भरपूर भाज्या घातल्यात आणि वर चीज घातलंत, व्हाईट सॉससाठी मैद्याऐवजी कणीक वापरलीत तर पास्ता छानच बनतो. रेडीमेड सॉसऐवजी घरी टोमॅटो सॉस करून पिझ्झा बनवलात, त्यावर सिमला मिरची, बेबीकॉर्न, टोमॅटो, ऑलिव्ह घातलेत, वरून चीज घालून तो साध्या तव्यावर खरपूस भाजलात तर उत्तम पिझ्झा होतो.

नेहमी जर असं केलंत तर सिनेमाला गेल्यावर एखादा समोसा खाल्लात किंवा एखादं लहान फ्राइजचं पॅकेट खाल्लंत तर काहीच हरकत नाही.

रोजचा आहार आरोग्यदायी करण्यासाठी काय काय करता येऊ शकतं?

रोज साधा पण ताजा स्वयंपाक करा. जेवणात भरपूर भाज्यांचा, कडधान्यांचा, डाळींचा, वेगवेगळ्या धान्यांचा वापर करा. जसं की जेवणाआधी एखादी काकडी-गाजर खाण्याची सवय लावून घ्या. (मधुमेह असलेल्यांनी डॉक्टरांना विचारून गाजर, बीट, कॉर्न खावं). रोजच्या दोन जेवणांपैकी एका जेवणात तरी उसळ ठेवाच. प्रत्येक जेवणात ताजी कोशिंबीर किंवा सॅलड ठेवाच. कोशिंबीर नेहमी ताजीच खा. उरली तर सरळ फेकून द्या. कच्च्या अन्नात जीवाणूंची वाढ लवकर होते त्यामुळे कधीही कच्चे पदार्थ जास्त वेळ ठेवू नका. आहारात आंबवलेले पदार्थ वापरा. इडली, डोसे करताना जास्त डाळी वापरा. गव्हाबरोबरच ज्वारी, बाजरी, नाचणी, राजगिरा अशा धान्यांचा वापर करा. रोज किमान २-३ फळं चोथ्यासकट खा. फळांचे रस पिऊ नका. मधुमेह असलेल्यांनी आंबा, चिकू, सीताफळ, द्राक्षं अशी फळं डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच खा. जेवणात दूध-दही-ताक यांचा समावेश करा. मांसाहारी पदार्थ करताना तेलाचा कमीत कमी वापर करा. शक्यतो बेकिंग, स्टीमिंग अशा पद्धती वापरा. पारंपरिक माशांची आमटी, पारंपरिक चिकन रस्सा करायला हरकत नाही. मटन, बीफ, पोर्क हे प्रमाणात, कधीतरीच खा.  गोड पदार्थ रोज खाऊ नका. विकतचे तर खाऊच नका. गोड पदार्थांचं तसंच जंक पदार्थांचं व्यसन लागू शकतं.  गोड फारच खावंसं वाटलं तर घरी केलेले खीर, गाजर हलवा, दुधी हलवा, श्रीखंड असे पदार्थ खा, पण तेही प्रमाणात खा. आईस्क्रीम, केक्स, पुडिंग असे पदार्थ क्वचितच खा. फार गोड खावंसं वाटलं तर खजूर, जर्दाळू, बेदाणे, मनुका असं काहीतरी खा.

पण जर एकदा मधुमेह झाला आणि तुम्ही तो नियंत्रणात ठेवला नाही तर मात्र तुमचं आयुष्य कठीण होतं. मधुमेह किडनी, डोळे, मज्जासंस्था यावर मोठा परिणाम करतो. त्यामुळे चाळीशीनंतर दर सहा महिन्यांनी मधुमेह तपासणी करायलाच हवी. ज्यांच्या घरात मधुमेहाची स्ट्राँग हिस्टरी आहे त्यांनी तर पंचविशीपासून तपासणी करावी. ही तपासणी अगदी स्वस्तात होते.

मधुमेह टाळायचा असेल किंवा नियंत्रित ठेवायचा असेल तर सक्रिय जीवनशैली, सकस आहार आणि पूरक व्यायाम या त्रिसूत्रीचा अवलंब करायला हवा. तो करणं अजिबात अवघड नाही हे स्वानुभवानं सांगते फक्त मनाचा निग्रह मात्र हवा.

मी आहारतज्ज्ञ किंवा वैद्यकीय तज्ज्ञ नाही. हे मी सगळं कॉमन सेन्समधून लिहिलेलं आहे. ज्यांना कुठल्याही शारिरीक समस्या असतील त्यांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय काहीही करू नका. या लेखातल्या मधुमेहाबद्दलच्या माहितीचा संदर्भ – विकीपीडिया

सोशल नेटवर्कवर ही पोस्ट शेअर करताना या ब्लॉगचा जरूर उल्लेख करा.

#हेल्दीखाहेल्दीराहा #हेल्थइजवेल्थ #हेल्दीजीवनशैली #अन्नहेचपूर्णब्रह्म #साधीजीवनशैली #simpleliving #healthyliving #healthiswealth #healthyliving #mumbaimasala

सायली राजाध्यक्ष

 

Advertisements

सूपचे काही प्रकार

14993370_612464228960300_4991316405437148323_n

सध्या मी थोडंसं चांगलं खाण्याचा, हेल्दी खाण्याचा प्रयत्न करतेय. मी रोज काय खाते ते मी पोस्ट करत असतेच. अनेकांनी सूपच्या रेसिपीज शेअर करायला सुचवलंय. खरं सांगायचं तर सूपला अशी काही खास रेसिपी नाही. आपल्याकडे उपलब्ध असलेल्या भाज्यांची काँबिनेशन्स करून चवीला चांगली सूप्स बनवता येतात. त्यात वेगवेगळ्या प्रकारची हर्ब्ज घातले की चवही बदलते. मीठ-मिरपूड तर आपण नेहमीच घालतो. कधी त्यात चिली फ्लेक्स आणि लिंबाचा रस घाला. कधी थाइम-रोझमेरी असे हर्ब्ज मिळतात ते घाला. कधी वरून थोडंसं चीज नाहीतर पनीर किसून घाला. कधी थोडी जिरेपूड घालून बघा. कधी वरून थोडे उकडलेले नूडल्स घाला. कधी थोडा पास्ता घालून सूप करून बघा. कधी थोडा बारीक चिरलेला लसूण आणि मिरची घालून बघा. कधी वरून अर्धा लहान चमचा साय किंवा बटर घाला किंवा घरचं लोणी घाला. मी बहुतेक सगळ्या सूप्समध्ये थोडंसं दूध घालतेच. त्यानं सूपला छान क्रिमी अशी चव येते. कुठल्याही सूपला उकळी आल्यावर गॅस बारीक करून दूध घालायचं आणि मग बारीक गॅसवर एक उकळी काढायची, दूध नासत नाही. शेवटी काय तर आपल्या चवीनुसार प्रयोग करत गेलात की काहीतरी मस्त चवीचं सापडतंच सापडतं.

सूप प्यायला देताना कधी त्याबरोबर ब्रेडस्टिक तर कधी चीजचा लहानसा तुकडा तर कधी ब्रेडचे क्रुताँ, कधी होल व्हीट ब्रेडचा गरमागरम तुकडा असं काही दिलंत तर सूपची अजून मजा येते.

काही सूप्स

साधं टोमॅटो सूप – ३ दळदार टोमॅटो, १ अगदी लहानसा कांदा किंवा कांद्याच्या ३ मोठ्या फोडी, २ लहान लसूण पाकळ्या, ४ मिरी दाणे, लहान पाव कप दूध, मीठ चवीनुसार, चिमूटभर साखर
कृती – टोमॅटो, कांदा, लसूण, मिरी दाणे एकत्र करून कुकरला अगदी मऊ शिजवून घ्या. गार झाल्यावर मिक्सरला वाटून, गाळून घ्या. उकळायला ठेवा. त्यात मीठ आणि दूध, साखर घालून मंद गॅसवर उकळा.

क्रीम ऑफ टोमॅटो – ४ टोमॅटो, २ टेबलस्पून घरची साय, लहान अर्धा कप दूध, मीठ-मिरपूड चवीनुसार
कृती – टोमॅटोच्या मोठ्या फोडी करून कुकरच्या भांड्यात घालून मऊ शिजवून घ्या. गार झालं की त्यात साय आणि दूध घालून मिक्सरमध्ये वाटून घ्या. गाळून त्यात मीठ-मिरपूड घाला आणि मंद आचेवर उकळा.
टोमॅटो-गाजर सूप – २ टोमॅटो, दोन गाजरं, पाव टीस्पून बटर, लहान पाव कप दूध, मीठ-मिरपूड चवीनुसार
कृती – टोमॅटो आणि गाजराच्या फोडी करून मिक्सरला वाटून मग गाळून घ्या. त्यात दूध, बटर आणि मीठ-मिरपूड घालून उकळा.

टोमॅटो-कॉर्न सूप – १ मध्यम कांदा पातळ लांब कापून, १ मध्यम टोमॅटो मोठे तुकडे करून, १ कप कॉर्न दाणे, १ कप दूध, २ टीस्पून लोणी किंवा बटर, मीठ चवीनुसार, वरून घालायला पाव वाटी बारीक चिरलेली कांद्याची पात
कृती – लोण्यावर कांदा परता, नंतर टोमॅटो घाला. परत परता. आता त्यात कॉर्न दाणे घाला. नीट एकत्र करून घ्या. कपभर पाणी घालून कुकरला शिजवा. गाळून घ्या. त्यात दूध आणि मीठ घालून उकळा. वरून कांद्याची पात घाला.

फ्लॉवर-सेलरी सूप – २ कप फ्लॉवरचे तुरे, १ अगदी लहान कांदा तुकडे करून, १ टेबलस्पून बारीक चिरलेली सेलरी (फक्त दांडे घ्या), १ टीस्पून घरचं लोणी किंवा बटर, १ कप दूध, मीठ आणि मिरपूड चवीनुसार
कृती – एका लहान कुकरमध्ये लोणी गरम करा. त्यावर कांदा घालून पारदर्शक होऊ द्या. नंतर त्यात फ्लॉवरचे तुरे घालून जरासं परता. त्यात दूध आणि अर्धा कप पाणी घाला. कुकरचं झाकण लावून शिटी काढा. गार झाल्यावर मिक्सरमध्ये वाटा. गाळायची गरज नाही. त्यात मीठ आणि मिरपूड घालून उकळा. सेलरी घाला आणि मंद गॅसवर ५ मिनिटं उकळा.
याच पद्धतीनं ब्रॉकोलीचंही सूप करता येतं.

पालक सूप – १ लहान जुडी पालक, १ लहान बटाटा, अर्धा कप कॉर्न दाणे, २ लसूण पाकळ्या, लहान पाव कप दूध, मीठ आणि मिरपूड चवीनुसार
कृती – पालक, बटाटा आणि कॉर्न दाणे एकत्र करून कपभर पाणी घालून कुकरला शिजवून घ्या. पाण्यासकट थंड करा आणि मिक्सरला वाटून घ्या. गाळू नका. त्यात दूध घालून मंद आचेवर उकळा. मीठ-मिरपूड घाला.

पालकाचं मिक्स सूप – १ लहान जुडी पालक, १ लहान बटाटा, २ टोमॅटो, २ लहान गाजरं, लहान पाव कप दूध, मीठ-मिरपूड चवीनुसार
कृती – पालक, बटाटा, टोमॅटो, गाजरं एकत्र करून कपभर पाणी घालून कुकरला शिजवा. थंड झाल्यावर मिक्सरला वाटून मग गाळून घ्या. मीठ-मिरपूड-दूध घालून उकळी काढा.

लाल भोपळा आणि सफरचंदाचं सूप – अर्धा किलो लाल भोपळा, १ सफरचंद, मीठ-मिरपूड-जिरेपूड चवीनुसार, अर्धा कप दूध
कृती – लाल भोपळा आणि सफरचंदाच्या साली काढून तुकडे करा. हे तुकडे कुकरला बेताचं पाणी घालून शिजवा. मिक्सरमधून काढा. त्यात मीठ-मिरपूड-जिरेपूड आणि दूध घाला. चांगली उकळी काढा.

मश्रूम सूप – १ पॅकेट मश्रूम पातळ स्लाइस करून, २ कांदे पातळ उभे चिरून, १ कप दूध, २ टीस्पून बटर, २ टीस्पून कणीक, मीठ-मिरपूड चवीनुसार
कृती – १ टीस्पून बटरवर कांदा परता. पारदर्शक झाला की त्यात मश्रूम घाला. जरासं परतून त्यात कपभर पाणी घालून शिजवा. थंड करून मिक्सरला वाटून घ्या. १ टीस्पून बटरवर कणीक भाजा. खमंग वास आला की त्यात हळूहळू दूध घाला. गुठळ्या होऊ देऊ नका. हा सॉस मश्रूमच्या मिश्रणात ओता. मीठ-मिरपूड घाला. उकळा.

चिकन सूप – १ मोठा कप सूपसाठी मिळतात ते चिकनचे तुकडे , १ कांदा उभा पातळ चिरून, प्रत्येकी २ लवंगा-मिरी दाणे, १ तमालपत्र, १ अगदी लहान दालचिनीचा तुकडा, १ टीस्पून तेल, मीठ
कृती – लहान कुकरला तेलावर खडा मसाला घाला. त्यावर कांदा परता. पारदर्शक झाला की त्यात चिकनचे तुकडे घाला. २ कप पाणी घाला. मीठ घाला. कुकरचं झाकण लावून एक शिटी करा. गरमागरम प्यायला द्या.
याच सूपमध्ये आपल्या आवडीच्या भाज्याही घालता येतील

मुगाचं सूप – पाव वाटी मूग, १ कांदा, १ लसणाची पाकळी, १ कप पाणी, मीठ, वरून घालायला थोडंसं लोणी
कृती – कुकरला मूग, कांदा, लसूण एकत्र करून शिजवा. मिक्सरला वाटून घ्या. मीठ घालून उकळा. वरून लोणी घालून प्यायला द्या. पाण्याचं प्रमाण आवडीनुसार वाढवा.
याच पद्धतीनं मसूर डाळीचंही सूप करता येईल.

उकडशेंगोळ्याचं सूप – १० लसूण पाकळ्या ठेचून, २ टीस्पून बेसन, २ टीस्पून ज्वारीचं पीठ, १ टीस्पून कणीक, पाव टीस्पून हळद, चिमूटभर हिंग, १ टीस्पून तिखट, मीठ चवीनुसार, ३-४ कप पाणी, २ टीस्पून तेल, पाव टीस्पून जिरं
कृती – लहान कुकरमध्ये तेलावर जिरं घाला. तडतडलं की लसूण पाकळ्या ठेचून घाला. त्या चांगल्या लाल होऊ द्या. त्यावर हिंग-हळद-तिखट घाला. लगेचच पाणी ओता पाण्याला चांगली उकळी येऊ द्या. एका वाटीत तिन्ही पिठं घेऊन त्यात अर्धी वाटी पाणी घालून चांगलं कालवा. हे कालवलेलं पीठ उकळत्या पाण्यात घाला. त्यात मीठ घाला. झाकण लावून ५ मिनिटं मंद आचेवर ठेवा.
आजारी माणूस नसेल तर तिखटाचं प्रमाण वाढवा.
काही सारांचे प्रकार

टोमॅटोचं सार – २ टोमॅटोंचा रस, १ कप नारळाचं पातळ दूध, १ टीस्पून साजूक तूप, १ टीस्पून जिरं, २ चिमटी हिंग, ३-४ कढीपत्त्याची पानं, १ मिरची मोठे तुकडे करून (ऐच्छिक), पाव टीस्पून साखर, मीठ चवीनुसार, आवडत असल्यास वरून घालायला थोडी कोथिंबीर
कृती – तुपाची जिरं घालून फोडणी करा. त्यात कढीपत्ता, मिरची, हिंग घाला. टोमॅटोचा रस घाला. मंद आचेवर टोमॅटोचा कच्चा वास जाईपर्यंत उकळा. टोमॅटो अर्धवट शिजला की अर्धा कप पाणी घाला. पूर्ण शिजू द्या. नंतर त्यात मीठ, साखर, नारळाचं दूध घाला. मंद आचेवर उकळा. वरून कोथिंबीर घाला.

15036418_612463435627046_5442444215290894429_n

 

टोमॅटोचं सार २ – २ टोमॅटोंचा रस, १ टोमॅटो बारीक चिरून, ३-४ कढीपत्त्याची पानं, २ टीस्पून तिळाचा कूट, मीठ चवीनुसार, १ टीस्पून साखर, १ टीस्पून तूप, १ टीस्पून जिरं, अर्धा टीस्पून तिखट, २ कप पाणी
कृती – तूप गरम करा. जिरं घालून तडतडलं की त्यात कढीपत्ता घाला. नंतर त्यात चिरलेला टोमॅटो घाला. मिनिटभर परतून टोमॅटोचा रस घाला. उकळी आली की पाणी घालून मंद आचेवर शिजवा. शिजत आलं की त्यात तिखट, मीठ, साखर आणि तिळाचा कूट घाला. चांगलं उकळा.

कोकम सार – ५-६ आमसूलं, १ टीस्पून साजूक तूप, १ टीस्पून जिरं, ३-४ कढीपत्त्याची पानं, १ मिरची मोठे तुकडे करून (ऐच्छिक), चिमूटभर हिंग, १ टीस्पून साखर, मीठ चवीनुसार
कृती – आमसूलं धुवून १ कप पाण्यात भिजवा. भिजली की कुस्करून रस काढा. गाळून घ्या. तुपाची फोडणी करा. त्यात जिरं घाला. ते तडतडलं की कढीपत्ता आणि हिंग घाला. हवी असल्यास मिरची घाला. त्यावर हे आमसूलाचं पाणी घाला. त्यात साधारण २ वाट्या पाणी घाला. उकळा. मीठ-साखर घाला. परत उकळा. पाण्याचं आणि साखरेचं प्रमाण आपल्या अंदाजानं वाढवा.

मठ्ठा – अगदी गोड ताक ३ वाट्या, १ टीस्पून तूप, अर्धा टीस्पून जिरं, अर्धा टीस्पून आलं-मिरची वाटण, साखर-मीठ चवीनुसार, १ टीस्पून साजूक तूप, २ चिमूट हिंग
कृती – ताकाला आलं-मिरचीचं वाटण लावा. त्यात साखर-मीठ घाला. साजूक तुपाची फोडणी करा. जिरं, हिंग, कढीपत्ता घाला. ही फोडणी ताकावर ओता. आवडत असल्यास बारीक चिरलेली कोथिंबीर घाला.

खिमट – खिमट आपण लहान मुलांना देतो. पण आजारी माणसालाही पचायला ते बरंच की.
साहित्य – २ टेबलस्पून मूगडाळ आणि तांदळाचा एकत्र रवा (दोन्ही धुवून भाजून मिक्सरला जाडसर वाटा), पाव टीस्पून जिरे पूड, अर्धा टीस्पून साजूक तूप, मीठ चवीनुसार, १ कप पाणी
कृती – लहान कुकरला सगळं साहित्य एकत्र करा. मंद गॅसवर ५-७ मिनिटं ठेवा. पाण्याचं प्रमाण आपल्या आवडीनुसार वाढवा.

हल्ली फिलिप्सचा सूपमेकर मिळतो. त्यात पंधरावीस मिनिटांत उत्तम सूप्स होतात असं म्हणतात. मी तो लवकरच घेणार आहे. घेतल्यावर त्याबद्दल लिहीनच.

या पेजवरची ही तसंच इतर सर्व पोस्ट्स www.shecooksathome.com या माझ्या ब्लॉगवरही बघता येतील. सोशल नेटवर्किंगवर ही पोस्ट शेअर करताना या पेजचा जरूर उल्लेख करा.

#soups #Healthiswealth #dietplan #Mumbaimasala #अन्नहेचपूर्णब्रह्म#हेल्दीखाहेल्दीराहा #हेल्थइजवेल्थ #सूप्स #सूप

सायली राजाध्यक्ष

हेल्थ इज वेल्थ

15027976_612960678910655_3948258700166116713_n

कशी झाली सगळ्यांची दिवाळी? मस्तच झाली असेल ना? माझीही दिवाळी मस्त झाली. मित्रमैत्रिणी आणि नातेवाईकांचा सहवास, खुसखुशीत फराळ, खूपसे दिवाळी अंक, शांतपणे तेवत असलेले भरपूर दिवे, दारात छानशी रांगोळी, उत्तम खाणं-पिणं आणि मुख्य म्हणजे सगळे ताणतणाव दूर सारून निवांत होणं हे सगळं म्हणजेच माझ्यासाठी दिवाळी. आणि हे सगळं मी छानपैकी अनुभवलं.
त्याआधी महिनाभर अंकाची खूप गडबड होती. रात्रंदिवस काम होतं. त्यामुळे कायम कॉम्प्युटरला चिकटलेले होते. यावर्षी दिवाळीचा फराळही माझ्या कामवाल्या मुलींनीच केला. पण नंतर दिवाळीच्या आदल्या दिवशी मी खूपशी फुलं आणली, ती छान लावून ठेवली, घरभर पणत्या ठेवल्या, खिडक्यांमध्ये आकाशकंदील आणि दिव्यांच्या माळा लावल्या आणि वातावरणच बदलून गेलं. एकदम प्रसन्न वाटायला लागलं.
दिवाळीच्या दिवसांमध्ये प्रचंड खाणं झालंय. चकल्या, बेसनाचे लाडू आणि येताजाता चिवडा सुरूच होतं. शिवाय वर्षभरात जे तळलेलं फारसं केलं जातं नाही तेही खाल्लं. म्हणजे एक दिवस वडा सांबार झालं, अळूवड्या झाल्या, दहीवडे झाले. एकूण काय तर जीवाची मौज केली. महिनाभर एकाजागी बसून केलेलं काम, वाढतं वय आणि अरबट चरबट खाणं या सगळ्यामुळे वजन वाढलं आहे. आणि आता ते कमी करायचं आहे. दोन महिन्यात निदान ५ किलो वजन कमी करायचं आहे.

अन्न हेच पूर्णब्रह्मच्या एका मैत्रिणीनं डाएटला चालतील अशा रेसिपीज सुचवायला सांगितलं आहे. मी आहारतज्ज्ञ नाही किंवा या विषयातला माझा अभ्यासही नाही. पण मी जे काही वाचून आणि अनुभवातनं शिकले आहे त्यानुसार मी माझं वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणार आहे. व्यायाम आणि तोंडावर ताबा अशा दोन गोष्टी अमलात आणल्या, अर्थात नॉर्मल परिस्थितीत ( म्हणजे थायरॉइड किंवा औषधाचे दुष्परिणाम असतील किंवा इतर काही वैद्यकीय समस्या असतील तर काहीच करता येत नाही) तर वजन कमी करता येतंच. त्यामुळे मी आजपासून थोडंसं डाएट करणार आहे. ४५ मिनिटं वॉक तर रोज घेतेच, पण जमल्यास संध्याकाळीही ३० मिनिटं चालण्याचा प्रयत्न करणार आहे.

मी माझ्या डाएटमध्ये काय करणार आहे? –
१) तळलेले आणि गोड पदार्थ बंद करणार आहे. रोज किमान ७-८ मोठे ग्लास पाणी पिणार आहे.
२) रोज निदान ३ फळं खाणार आहे. रोज निदान २ काकड्या आणि २ गाजरं कच्ची खाणार आहे.
३) रात्रीच्या जेवणात एक मोठा बोलभर सूप रोज घेणार आहे.
४) रोज संध्याकाळी ७ वाजता जेवण संपवणार आहे.
५) सकाळच्या जेवणात १ मोठी पोळी आणि भरपूर भाज्या, कोशिंबीर आणि डाळ किंवा उसळ खाणार आहे. हे सगळं बनवण्यासाठी कमीतकमी तेलाचा वापर करणार आहे.
६) भरपूर नाश्ता, मध्यम जेवण आणि पुरेसं रात्रीचं जेवण असं घेणार आहे.
७) रोज निदान १ तास चालण्याचा प्रयत्न करणार आहे. आठवड्यातून तीनदा योगासनांना जाणार आहे (योगासनांनी वजन कमी होत नाही. फक्त स्ट्रेचिंग,बेंडिंग आणि टोनिंग होतं.)
८) आठवड्यातून फार तर फार एकदाच बाहेर खाणार आहे, शक्यतो न खाण्याचा प्रयत्न करणार आहे.
९) मी रोज निदान ७ तास झोपतेच. ते काटेकोरपणे पाळण्याचा प्रयत्न करणार आहे.
१०) आणि तुम्हाला वेळोवेळी याचा फीडबॅक देणार आहे, म्हणजे माझ्यावरही तुमचा वचक राहील.

तुमच्यापैकी कुणाला हे फॉलो करायचं असेल तर यात त्रास होईल असं काहीही नाहीये. फक्त तुम्हाला डायबेटिस किंवा इतर काही वैद्यकीय समस्या असतील तर आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय काहीही करू नका.

चला तर मग आजपासून पुढचे दोन महिने हेल्दी होण्याचा प्रयत्न करूया. याचा अर्थ आपलं मन मारून सगळं करा असा अजिबात नाही. कधीतरी आपल्या मनासारखं खायला काहीच हरकत नाही. फक्त ते खाताना किती प्रमाणात आणि किती वेळा खातोय याचा विचार मात्र करा. माझ्या एकूण हेल्थ प्लॅनबद्दल मी आठवड्यातून एकदा लिहिणार आहे आणि एकदा नेहमीची पोस्ट करणार आहे. हेल्थ प्लॅनच्या पोस्टमध्ये मी एखादी हेल्दी रेसिपी शेअर करणार आहे. आवडेल का तुम्हाला असं? जरूर कळवा.

#हेल्दीखाहेल्दीराहा #हेल्दीडाएट #अन्नहेचपूर्णब्रह्मडाएट #मुंबईमसाला #Healthiswealth#Mumbaimasala #हेल्थरेसिपीज #हेल्दीरेसिपीज

सायली राजाध्यक्ष